Cantes de Levante, uitgelegd

Wat ze zijn

Studio Flamenco beschrijft de cantes de Levante als een groep flamencoliederen uit oostelijk Andalusië, van Almería tot Valencia, met inbegrip van Granada en Murcia. De naam verwijst naar de oostelijke ligging van de regio. De pagina vermeldt dat ze ook cantes de las minas worden genoemd, omdat de streek mijngebied is en veel van de liederen over de ervaringen van mijnwerkers gaan. Ze noemt onder meer tarantas, tarantos, mineras, fandangos mineros, murcianas, cartageneras en granaínas.

Een familie van fandangos

Studio Flamenco stelt dat deze vormen in wezen fandangos zijn, vergelijkbaar met de fandangos van Málaga. Wikipedia vermeldt cartageneras en tarantas onder de vrije cantes die van fandangos zijn afgeleid, en stelt dat fandangos orientales hun oorsprong vinden in het oostelijke deel van Andalusië en Murcia. Vrij betekent hier zonder vast ritme: de pagina van Wikipedia over tarantas noemt het een cante libre, zonder vaste compás of regelmatige maat. Het is een heel ander geluid dan een dansritme zoals tangos, dat in een gestage vierde maat loopt.

De rol van Murcia

UNESCO stelt dat flamenco wortels heeft in regio's zoals Murcia en Extremadura, en het Spaanse verkeersbureau zegt dat Murcia de flamenco van Andalusië overnam en versmolt met de cantes en fandangos die uit zijn mijnsteden voortkwamen. Wikipedia voegt toe dat boeren uit oostelijk Andalusië naar de mijnsites van Murcia emigreerden, waar de tarantos en taranta zich ontwikkelden. Dat is het verhaal van het oosten: een flamenco die met arbeiders meereisde en een lokaal karakter kreeg.

Hoe het geluid verschilt

Studio Flamenco stelt dat de kenmerkende tono van de tarantos is gebaseerd op de Frygische toonladder op F sharp, en dat de granaínas de Frygische toonladder op B gebruiken. Wikipedia zegt dat tarantas en taranto een modaliteit en een harmonische progressie delen, en dat beide op de gitaar een kenmerkend geluid ontlenen aan dissonanten tussen de eerste drie open snaren. Je hebt de theorie niet nodig om het verschil in ritme te horen: tarantas heeft geen vast metrum en zweeft, terwijl een dans-palo de maat houdt.

Het festival in La Unión

Festivales de España beschrijft het Festival Internacional del Cante de las Minas als een flamencowedstrijd die elke zomer in La Unión, Murcia, wordt gehouden, en stelt dat de hoofdprijs, de Lámpara Minera, naar de beste cantaor van elke editie gaat. Het noemt Camarón de la Isla, Carmen Linares, Mayte Martín en Miguel Poveda onder de eerdere winnaars, en de locatie als de Catedral del Cante, een voormalige openbare markt. Ook het Spaanse verkeersbureau vermeldt het festival als een evenement van Murcia.

Tarantas en taranto

Wikipedia zegt dat tarantas en taranto twee verwante stijlen uit de provincie Almería zijn die een modaliteit en een harmonische progressie delen maar verschillen in ritme. Tarantas is een cante libre en kan niet worden gedanst, terwijl taranto een regelmatig 2/4-metrum heeft en dansbaar is. Voor de luisteraar is het verschil de maat: de een zweeft, de ander houdt de maat. Beide behoren tot de oostelijke familie van cantes die Studio Flamenco onder de cantes de Levante schaart.

Wie ze zingen

Studio Flamenco noemt Carmen Linares, Rafael Riqueni, Luis de Córdoba, Ramón de Algeciras, Camarón de la Isla en Paco de Lucía als uitvoerders op zijn voorbeeldopnamen van deze stijlen, en stelt dat Antonio Chacón de media granaína-versie van de granaína creëerde. Het noemt ook Frasquito Yerbabuena, een amateurzanger uit Granada, in verband met de granaínas. Festivales de España vermeldt Camarón de la Isla en Carmen Linares onder de winnaars van de Lámpara Minera. De namen tonen hoe ver deze liederen van de mijnsteden naar het bredere flamencorepertoire zijn gereisd.

Wat dit betekent in Alicante

De cantes de Levante zijn een regionale traditie, door deze bronnen verbonden met Almería, Murcia en de mijnsteden, en geen beloofd onderdeel van een tablao-programma in Alicante. De boekingspagina voor El Mentidero beschrijft zang, gitaar en dans zonder stijlen te vermelden, en programma's veranderen met de artiesten. Als er een tarantas of een minera langskomt, weet je wat je hoort. Zo niet, dan zijn de standaard palos uit de palos-gids de waarschijnlijkere klanken. Voor een uitgebreidere blik op de traditie zelf is het festival in La Unión de plek waar het genre elke zomer wordt gestreden en gevierd.

Lees verder: Palos die u in Alicante mogelijk hoort